Bằng An và kiến trúc tháp Chăm cổ

21/01/2011

Tháp cổ Bằng An thuộc địa bàn xã Điện An, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Tháp cách Hội An khoảng 14km và cách Đà Nẵng 30km. Bằng An là một ngôi tháp mang phong cách kiến trúc tháp Chăm độc đáo. Đây được coi là tác phẩm điêu khắc bằng gạch lớn trong lịch sử kiến trúc Chămpa và rất có giá trị về lịch sử, tôn giáo, tín ngưỡng.

Tháp nằm trong khuôn viên rộng khoảng 4.000m², có hình bát giác. Cấu trúc tháp gồm 2 phần là tiền sảnh và điện thờ. Phần tiền sảnh khá dài, cửa ra vào ở hướng Đông, hai bên tiền sảnh có 2 cửa ra vào phụ (năm 1940 được trùng tu lại thành 2 cửa sổ). Phần đế của tiền sảnh cao 3m. Phần thân tiền sảnh gồm những góc tường thẳng đứng, các khối viền cửa làm cho lòng tiền sảnh có dạng chữ thập. Phía trên phần thân như một đài hoa được tạo bởi các đường giật của khối xây loe rộng ra bốn phía. Mái tiền sảnh là một khối chóp bốn mặt cong thu dần về phía đỉnh. Toàn bộ tiền sảnh còn lại đến nay khá nguyên vẹn, tuy rằng phần đỉnh đã sạt lở và mất các chi tiết trang trí ở các cạnh.

Phần Điện thờ của tháp Bằng An có mặt bằng bát giác. Nhìn xa, Điện thờ của Bằng An phân ba phần rõ rệt: đế, thân bát giác và mái hình chóp tạo bởi tám mặt cong dần về phía đỉnh. Hình dáng của điện thờ như một khối Linga khổng lồ cao gần 21m, còn mặt bằng của toàn bộ tháp lại gợi lên hình ảnh Yoni.

Bên ngoài tháp là 2 bức tượng sư tử và voi bằng sa thạch. Chú voi có lục lạc, lông gáy cách điệu, móng chân thể hiện rõ còn chiếc vòi ngắn và cong lên.

Tháp Bằng An hiện nay còn khá nguyên vẹn và có giá trị cao về mặt lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng; đặc biệt là giá trị về điêu khắc, kiến trúc. Vì thế, ngôi tháp được nhiều nhà khoa học đến tham quan, tìm hiểu và nghiên cứu.